SKARGA PAULIAŃSKA

Art. 527 § 1: Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

Przytoczona powyżej treść art. 527 kodeksu cywilnego ustanawia instytucję prawną zwana skargą pauliańską. Jest to rodzaj powództwa, którego treścią jest żądanie uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela, którego sytuacja pogorszyła się wskutek tejże czynności. Ale co to oznacza w praktyce?

Skarga pauliańska ma chronić wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika. Niejednokrotnie będzie ona jedynym narzędziem, które pozwoli na skuteczne wyegzekwowanie długu od zobowiązanego. Powództwo pauliańskie ma przeciwdziałać nielojalnemu, nieuczciwemu zachowaniu dłużnika, który świadomie wyzbywa się się swojego majątku, aby uniknąć spłaty zobowiązania.

Aby możliwe było skorzystanie ze skargi pauliańskiej konieczne jest zaistnienie następujących przesłanek:

1)      dokonanie przez dłużnika z osobą trzecią czynności prawnej, na skutek której osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową przez co doszło pokrzywdzenia wierzyciela;

2)      dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela;

3)      osoba trzecia o tym wiedziała lub z łatwością mogła się o tym dowiedzieć;

Co oznacza zwrot: „doszło do pokrzywdzenia wierzyciela”?  Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy wskutek czynności prawnej (np. darowizna, którą dłużnik przekazuje osobie trzeciej swoją nieruchomość) dłużnik stał się niewypłacalny. Czynność ta jest z reguły fikcyjna, a jej celem jest uniknięcie ryzyka skierowania przez wierzyciela egzekucji komorniczej do określonych składników majątku dłużnika.

Warunki te muszą być spełnione łącznie. Obalenie jedego z nich uniemożliwia skuteczność powództwa pauliańskiego. Ciężar udowodnienia wszystkich przesłanek spoczywa, zgodnie z art. 6 k.c., na wierzycielu. Ułatwieniem dla wierzyciela będzie jednak szereg domniemań prawnych, które obowiązują w procesie pauliańśkim. Jest to narzędzie dzięki któremu to pozwany, przedkładając dowody na swoje twierdzenia, musi wykazać odmienny stan rzeczy niż przedstawiony przez wierzyciela. Przykładem takiego domniemania może być sytuacja, w której korzyść majątkową  uzyskała osoba będąca w bliskim stosunku z dłużnikiem. Wówczas domniemywa się, że osoba ta wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela.

Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela za bezskuteczną nie można żądać po upływie 5 lat od daty tej czynności.

z poważaniem

Zespół Kancelarii