PRYWATNY AKT OSKARŻENIA

W polskiej procedurze karnej podstawą wszczęcia postępowania sądowego jest skarga wniesiona do sądu przez uprawniony podmiot – oskarżyciela. Najczęściej spotykaną w praktyce skargą jest akt oskarżenia, który stanowi tzw. skargę zasadniczą.W przypadku przestępstw ściganych z urzędu podmiotem uprawnionym do jego złożenia będzie prokurator.  Kodeks karny wyróżnia jednak także katalog przestępstw prywatnoskargowych, w których to pokrzywdzony (lub w jego imieniu osoba najbliższa) ma prawo do wniesienia i popierania aktu oskarżenia, jako tzw. oskarżyciel prywatny.

Prywatny akt oskarżenia strona pokrzywdzona może wnieść albo osobiście, albo działając przez swojego pełnomocnika (radcę prawnego lub adwokata). Jednak zgodnie z art. 55 § 2 akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego lub adwokata).

Każdy akt oskarżenia powinien zawierać:

1)      imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie, dane o zastosowaniu środka zapobiegawczego oraz zabezpieczenia majątkowego,

2)      dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody,

3)      wskazanie, że czyn został popełniony w warunkach recydywy,

4)      wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada,

5)      wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy i trybu postępowania.

Ponadto w akcie oskarżenia należy zakreślić usystematyzowany wykaz dowodów, o których przeprowadzenie podczas rozprawy głównej  wnosi oskarżyciel oraz wskazać na jaką okoliczność każdy z dowodów jest powoływany. Dodatkowo można zaproponować sposób  i kolejność przeprowadzania dowodów.

W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się. W ciągu trzech miesięcy od dnia śmierci  oskarżyciela prywatnego jego osoby najbliższe lub osoby pozostające na utrzymaniu zmarłego mogą wstąpić w jego prawa. Wówczas czynności zostają podjęte na nowo, a uprawnione osoby reprezentują interesy zmarłego. Należy jednak pamiętać, że wskazany powyżej termin jest terminem zawitym. Jeżeli w ciągu 3 miesięcy od dnia śmierci osoba uprawniona nie wstąpi w prawa zmarłego – postępowanie zostaje umorzone.

Jeśli chodzi o kwestię ponoszenia kosztów postępowania, zgodnie z art. 628 k.p.k. od skazanego w sprawach z oskarżenia prywatnego sąd zasądza na rzecz oskarżyciela prywatnego poniesione przez niego koszty procesu. Na rzecz Skarbu Państwa zasądza wydatki, od których uiszczenia oskarżyciel został zwolniony, przy czym należy zaznaczyć, że w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia prywatnego – oskarżyciel prywatny. Zawsze jednak można skorzystać z instytucji zwolnienia z kosztów postępowania. Zgodnie z art. 623 k.p.k. Sąd lub referendarz sądowy zwalnia osobę w całości lub w części od wyłożenia kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego, jeżeli wykazała ona, że ze względu na jej sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów wyłożenie ich byłoby zbyt uciążliwe.

Z poważaniem

Zespół kancelarii POLONICA